Delen

074 KLEIBURG

Halverwege de jaren negentig begon een vernieuwingsoperatie in de Bijlmermeer. Veel van de karakteristieke elf verdiepingen hoge honingraat-flats zijn daarbij vervangen door ‘normale’ grond gebonden woningen. Kleiburg was de laatste flat die nog in de oorspronkelijke staat was blijven staan. Hoe kon Kleiburg een nieuw leven krijgen?

Het idee was om de hoofdstructuur – liften, balkons en galerijen, installaties – te renoveren maar de al lange tijd leegstaande woningen niet te vernieuwen: geen keuken, geen douche, geen verwarming, geen binnenafwerking. Dit werd aan de toekomstige bewoners overgelaten. Dit minimaliseerde de investeringen en is zo een nieuw business model voor huisvestingsopgaven in Nederland ontstaan.

De meeste renovaties van de niet gesloopte honingraatflats waren op differentiatie gericht: om de grote eenvormigheid van de flats te doorbreken, om de architectuur ‘menselijker’ te maken. Door velen werd de eenvormigheid en herhaling als het kwaad gezien. Maar na drie decennia van individualisering, fragmentatie en geforceerde variatie ontstond voor Kleiburg een aantrekkelijke, andere gedachte: waarom versterken we de eenheid juist niet? Het is tijd om te omhelzen wat er al is, om de intrinsieke schoonheid te onthullen en te benadrukken, om het sublieme naar boven te halen!
In de jaren tachtig waren er drie betonnen liftschachten aan de buitenkant aan het gebouw toegevoegd: ze leken ‘origineel’, maar verstoorden met hun verticaliteit de lange, horizontale lijnen van de flat. Het bleek dat deze toevoegingen verwijderd konden worden: de liften konden in de bestaande kernen worden geplaatst. De schoonheid van de eindloos lange horizotale lijnen van de galerijen kon worden hersteld.

Op de galerijen was de relatie tussen binnen en buiten defensief: puien waren grotendeels gesloten en oogden niet erg gastvrij. De gesloten delen van de gevel zijn daarom vervangen door dubbel glas. Door de gevel open te maken toont deze het leven in de flat. Zo wordt het leven van de bewoners de drager van de identiteit van de flat, zelfs met gordijnen dicht…

Door het geschilderde beton te zandstralen, werd de sensationele, originele zachtheid van het beton (weer) zichtbaar: beter dan natuursteen!

Oorspronkelijk waren de opslagruimten voor de woningen op de begane grond’, wat aan de voet van de flat een dode zone opleverde. Door de bergingen naar de verdiepinbgen te verplaatsen, ontstond op maaiveld ruimte voor woningen. Zo is een levendige plint ontstaan die de flat verbind met de buurt, ​​zo maatschappelijk draagvlak creërt en ‘het beest’ inbed in het omliggende park en wijk.

Door de doorgangen op straatniveau te vergroten tot ruime, dubbelhoge verbindingen tussen de twee kanten van de flat, zijn nieuwe zichtlijnen in het park-landschap ontstaan.

Ontwerpteam: NL Architects i.s.m. XVW architectuur / Opdrachtgever: Kondor Wessels Vatsgoed, Amsterdam / Initiatief: Consortium DeFlat, bestaande uit Hollands Licht, Vireo Vastgoed, Kondor Wessels Vastgoed en Hella Hendriks CPO / Aannemer: Kondor Wessels Amsterdam / Adviseurs: Drost (bouwfysica), Van Rossum (constructies), Homij (installaties) / Fotografie: Marcel van der Burg

Kleiburg is gepubliceerd in het Jaarboek Architectuur in Nederland 2015/2016

Kleiburg is genomineerd voor: Geurt Brinkgreve Bokaal 2014, Gemeente Amsterdam / Zuiderkerkprijs 2014, Gemeente Amsterdam / Gouden Piramide 2016, Rijskbouwmeester / Gebouw van het jaar 2017, BNA / EUMiesAward 2017, EU & Mies van der Rohe Foundation, Barcelona